واکاوی مسئله اروندرود و تاریخ مناقشات ایران و عراق در پرتو حقوق بین‌الملل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه خوارزمی

2 دکتری علوم سیاسی و استاد دانشگاه

3 کارشناس ارشد دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

این پژوهش با تکیه بر اصول و مبانی حقوق بین‌الملل به­دنبال طرح این مسائل است که اختلافات مرزی و تنش بر سر اروندرود میان دو کشور ایران و عراق از کجا شروع، و به کجا ختم شده و پیامدها و هزینه‌های این اختلافات برای ایران چه بوده است؛ عدم رعایت موازین حقوق بین‌الملل و مسؤلیت اختلافات و هزینه‌ها بر عهده کدام کشور است و نهایتاً سیاستهای و راهبردهای ایران در مقابل اقدامات نابخردانه عراق در این زمینه چه بوده است. در این ارتباط، پژوهش به روش تحلیلی ـ توصیفی این هدف را دارد که نشان دهد سرانجام این مسئله به کجا ختم شده و احیاناً چه پیامدها و نتایجی برای منافع ایران داشته است؛ در صورت ادعای دوباره عراق و نقض توافقنامه 1975 چه تمهیداتی درنظر گرفته شده؛ چرا که هم تجربه‌ای برای سیاستمدارن ایران اسلامی و هم درسی برای دیگر همسایگان است.

کلیدواژه‌ها


اقتداری، احمد (1374)، خوزستان و کهکیلویه و ممسنی، انتشارات انجمن آثار ملی، تهران.

آصفی، حمدالله؛ فرشادگهر، ناصر (1384)، راژمان حقوقی اروندرود، زمینه‌ای برای پیروزی حقوق بین‌الملل و انگیزه‌ای برای همبستگی، فصلنامه سیاسی ـ اقتصادی، ش 83.

آصفی، حمدالله؛ فرشادگهر، ناصر (1367)، فسخ یکجانبه عهدنامه 1975 از سوی عراق، نقش پژوهش در بازسازی، شیراز: 1367.

بیگدلی،  محمدرضا (1365)، نگرشی اجمالی بر حقوق جنگ، مجله حقوقی، ش 6.

جعفری­ولدانی، اصغر (1392)، نقش قدرتهای بزرگ در تحدید مرزهای ایران و عراق (با تأکید بر بریتانیا)، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، س چهاردهم، ش 56.

جعفری­ولدانی، اصغر (1365)، نگرشی به عهدنامه 1975 ایران و عراق، مجله حقوقی، ش پنجم، بهار.

دفتر حقوقی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران (1361)، تحلیلی بر جنگ تحمیلی رژیم عراق علیه جمهوری اسلامی ایران، انتشارات وزارت امورخارجه، تهران. 

روزنامه وزارت دادگستری (بی‌تا)، قانون عهدنامه مربوط به مرز دولتی و حسن همجواری بین ایران و عراق، وزارت دادگستری، س32، ش 9189.

روحانی، حسن (1388)، آشنایی با کشورهای اسلامی، ج ۱، نشر مشعر، تهران.   

روسو، شارل (1347)، حقوق بین‌الملل عمومی، ترجمه: محمد علی حکمت، تهران: دانشگاه تهران، ج دوم.

عقیلی، مسلم (1359)، اختلاف ایران و عراق در خصوص حق حاکمیت و حقوق کشتیرانی، چاپخانه سپهر، تهران.

عنایت، سیدحسین (1360)، نگاهی به عهدنامه 1975 الجزایر، روزنامه اطلاعات، ش 163، 19 فروردین.

فرشادگهر، ناصر (1366)، نظام حقوقی رودهای بین‌المللی اروندرود، دفتر مطالعات سیاسی وزارت امور خارجه.

کسروی، سیداحمد (1362)، تاریخ پانصد ساله خوزستان، انتشارات خواجو، تهران.

گرانتوسکی. آ و دیگران (1359)، تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز، ترجمه: کیخسرو کشاورزی، تهران: انتشارات پویش.

مصفا، نسرین و دیگران (1365)، مفهوم تجاوز در حقوق بین‌الملل، انتشارات دانشگاه تهران.

نقی‌زاده، سیدحسن (1349)، از پرویز تا چنگیز، انتشارات فروغی، تهران.

نیرومندفرد، فریبا؛ شهیدی، علی (1397)، هیدروپلیتیک ایران و عراق و بهینه کردن مصرف آبهای مشترک مرزی، فصلنامه سیاست جهانی، دوره هفتم، ش دوم.

وزارت امور خارجه (1353)، روابط خارجی ایران در سال 1352، انتشارات و اسناد وزارت امور خارجه. 

اطلاعات، ش 18863، 9 مهرماه 1368، ص 1.

کیهان، ش 13374، 28 تیرماه 1367، ص 10.

Aaron.y.Zelin, (2014) “War between ISIS and al-Qaeda for Supremacy of the Global Jihadist Movement”, the Washington For Near East Policy, Vo.20,June 2014.

Exclusive with Bashar Asad,Syrian President (2018) UTF-8-b-2Ipzinix 24zZhyDZiCD yitub M2ybyrgm HINiq, https://kuliner.sukabumilive.co.id/2019/04/03/syrian.

Tomasek Robert D. (1976) “The resolution of major controversies between Iran and Iraq”, World Affairs, Vol. 139, No. 3 (Winter 1976/77), pp. 206-23.

 Tripp Charles (2002) “A History of Iraq”, Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-52900-6.

U.N.Document, (1980) at: Https://Research.Un.org/En/Docs/ga/Quick/Regular, S/PV.226,17Nov.

Yearbook of United Nations (1968) at: https://issuu.com/unpublications/ .docs/yearbook_of_the_united_nations, pp.843-848.